In een wereld waarin het stormt, zijn we op zoek naar een beschutte plek voor een herfstwandeling. Diep verscholen tussen mossige stammen en een kolossale kerk vinden we Vilsteren.
1 = Herberg De Klomp | Witte knol en pompoenpuree
De jonge ober van herberg De Klomp hoort onze wensen aan. Een salade met frietjes lusten we wel, maar dát biedt De Klomp-kaart nou net niet. Wel sjieke menu’s, 3-, 4-, 5- en 6-gangen, een kok met sterallures (en terecht!) in een dorp van nog geen vierhonderd inwoners. Vilsteren is een katholieke enclave in een protestantse omgeving, verscholen tussen bossen en akkers. ‘Giethmen, het buurdorp waar ík woon, is nóg kleiner’, zegt de ober. ‘Vilsteren heeft een tennisclub en een voetbalclub. Wij hebben een weg naar Vilsteren – dat is de grap hier.’ Terwijl de zon over de velden zakt, over de molen, de es met koeien, de rietgedekte boerderijen, het deftige Huis Vilsteren, brengt de ober onze borden. Dampende witte knol, knettergroene boontjes, vrolijk oranje peentjes op een bodempje pompoenpuree. Alles afkomstig van de landerijen en akkers rond het dorp.
2 = Vilsteren is knooppunt | Maar routebordjes not-done
De volgende morgen gaan we vroeg op pad. Een klavertje van vier lussen voert over het uitgestrekte landgoed, steeds met Vilsteren als knooppunt. Onze eerste lus duikt achter natuurkampeerterrein Vilsteren de bossen in. 95% onverharde paadjes belooft de maker van de route. Voor de zekerheid hebben we de route in de gps geladen, want routebordjes zijn op het landgoed not-done. Dat vertelden ze ons in het landgoedcentrum: ‘Bordjes en pijlen horen niet bij het cultuurhistorische karakter van het landgoed’. De historie gaat ver terug. Eind 16e eeuw bestond het esdorp uit zes boerderijen met akkers en natte hooilanden langs de Vecht. De heidevelden en bossen dateren van de 18e eeuw. Opeenvolgende eigenaren breidden het landgoed uit met een kerk, een school, nieuwe boerderijen, een molen en een herberg. Vilsteren werd een compleet landgoeddorp, opgetrokken rond huize Vilsteren, omringd door lichtglooiende bossen en weides, het moois beheerd door een rentmeester.
3 = Vredig ven | Mysterieus in de mist
Het bos in de ochtend. Glinsterende druppels, dampende vennetjes, het is magisch mooi zo vroeg. En iets mysterieus heeft het ook wel, die flarden mist die wegdansen als de zon ze aantikt met haar stralen. Jaarrond een fraaie plekje voor een duik na een nachtje kamperen. We volgen een smal paadje dicht langs de oever van een gitzwart ven. Er drijven spierwitte veertjes op. Een vogelgevecht op deze vredige plek? We slalommen langs zilverberkjes en kardinaalsmuts, om rietkragen en drassig mos. Er drijven boomstammen in het water. Ze komen uit de Vilsterse bossen en ‘wateren’ enkele jaren voordat ze naar de houtzager gaan. Vandaar geen bordjes of punaises op de bomen, ‘daar slaat de metaaldetector op aan en wordt het hout afgekeurd om vastlopen van de kettingzaag te voorkomen’, had de rentmeester verteld. Het geeft ook rust, wandelpaden zonder talloze cijfers, pijltjes en symbolen die je alle windrichtingen op sturen. Zelf ontdekken is het idee, geen overdaad aan prikkels. Een volgend meertje. Meer zon, minder mist, twee naakte zwemmers betrapt.
4 = Duim omhoog | Nieuwe wandelaarsbrug!
Terug in Vilsteren, de geur van haardhout in de lucht. Een koffie bij de Klomp en dan verder door de bossen ten zuiden van Vilsteren. Die lijken ruiger, dichter dan aan de noordkant maar zijn net zo goed prachtig door het relief, de afwisseling van ieniemieniepaadjes en brede rechte beukenlanen, de grote eiken en kastanjes met wortels die zich vastklauwen in de aarde. Hier en daar ook groeien hulst en rododendron, typische landgoedaanplant. Vilsteren is altijd ingericht geweest naar de laatste ‘landschapsmode’. Eerst de Franse stijl met strakke lijnen, lanen en zichtassen. Later, rond 1810, de Engelse, met slingerpaadjes, heuvels en follies, waarover later meer. De nieuwe spoorbrug*) is een uitkomst voor elke wandelaar die verder zuidwaarts wil. We tikken hem even aan, een robuust exemplaar met uitzichttorentje en het wapen van Vilsteren. Duimpje omhoog van een fietser die zijn racefiets via de brug over het spoor tilt.
5 = Een diepgroen dalletje | En meer spannende dingen
Net vóór Vilsteren slaat de route weer af, schampt een schilderachtige meander van de Vecht. Op de malse oevers hoge beuken en nieuwsgierige koeien. Verderop laveren we om bomen met gespierde takken, dwalen door koperen dalletjes en langs verrassende bouwsels. Het zijn follies, restanten van de Engelse landschapsstijl om de natuur nog romantischer te maken. De eerste is een heuveltje, waarlangs een houten leuning omhoog spiraalt, de Kurketrekker, met een geweldig uitzicht over de Vecht die hier glinsterend door brede oevers lineaalt. Voorbij de Theekoepel, een soort halve iglo met gedachtenbankje, leidt het pad dieper het bos in, langs de rand van een rododendrondalletje, met hogerop de Kluizenaarshut, gebouwd van takken. Onderaan de heuvel het vermeende graf van de kluizenaar, verscholen tussen mos en varens. In het logboek lovende woorden van wandelaars. Just breath and be happy. Op landgoed Vilsteren lijkt dat heel simpel.
Folliesoferen
De Theekoepel en de Kluizenaarshut zijn mooie plekken voor overpeinzingen. In beide follies ligt een gedachtenboek. Het eerste boek werd ooit neergelegd door ene ‘Henk de Wandelaar’. Was het boek vol, dan lag er op een dag een nieuw boek. Meer dan twintig jaar lang ging dat zo. Maar op een dag kwam Henk niet meer, werd het volgeschreven boek niet meer vervangen. Nu is het rentmeester Vernhout die de traditie voortzet, uit respect voor Henk de Wandelaar.
PRAKTISCH
De route
Deze Trage Tocht Vilsteren is 13 km lang en bestaat uit 4 lussen die samenkomen in Vilsteren, zie de site wandelzoekpagina (lid worden om te downloaden, € 13,49 per jaar). Bij het startpunt, de kerk in Vilsteren (met P), vind je een overzicht met wandelroutes van het netwerk Vechtdal. Er voeren er drie (geel, blauw, groen) over het landgoed. Zelf je route plannen kan ook met de app van het wandelnetwerk vechtdal.
OV – aanreisroute
Vilsteren ligt tussen Ommen en Dalfsen, beide goed te bereiken met de trein. Verder met de buurtbus (ma-vr) of met OV-fiets (geen e-bikes), 7 km naar Vilsteren.
Eten/drinken/horeca|
Station Dalfsen is tevens een leuk grand café. In Vilsteren is geen supermarkt, wel vind je er Herberg De Klomp (H/R).
Boerenmarkt | Blakend brood en balkenbrij
Elke derde zaterdag van de maand, van 11 – 16 uur, is er Boerenmarkt in Vilsteren. Zo’n 20 producenten uit het Vechtdal bieden dan hun producten aan, van boerenkazen en acaciahoning, tot speltmolenbroden en Vechtdalbier. Ook leuk: op 27 oktober 2024 kun je meedoen aan de traditionele balkenbrijwandeltocht. Balkenbrij wordt gemaakt van in bouillon gekookt slachtresten van het varken, boekweitmeel en speciale kruiden. De route voert door de Vilsterse bossen, langs de heide en over het boerenland. www.landgoedvilsteren.nl